Luật Hòa giải ở cơ sở đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 20/6/2013, có hiệu lực từ ngày 01/01/2014 gồm 5 chương, 33 điều. Tiếp theo đó, ngày 27/02/2014 Chính phủ ban hành Nghị định số 15/2014/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở. Theo quy định tại Luật Hòa giải cơ sở thì Hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở.

Đa phần các mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ nhân dân dễ thấy nhất là các vụ việc có liên quan đến các tranh chấp dân sự, hôn nhân gia đình, tranh chấp đất đai.... Khi các vụ việc phát sinh nếu được phát hiện và giải quyết kịp thời, dứt điểm ngay từ cơ sở sẽ giúp cho chính quyền địa phương, cơ quan hành chính các cấp giảm bớt áp lực trong giải quyết các vụ việc. Thực tiễn đã chứng minh, khi các vụ tranh chấp, khiếu kiện mới phát sinh nếu công tác hòa giải ban đầu được thực hiện tốt, vụ việc đi đến sự thỏa thuận, thống nhất giữa các bên tranh chấp, thì mâu thuẫn ban đầu không tiếp tục phát sinh. Trong năm 2019, tại địa điểm tiếp công dân cấp xã của 12 xã thị trấn trên địa bàn huyện Thới Bình đã tiếp 546 cuộc với 546 lượt người; tiếp nhận 93 đơn thư, đã xử lý 93 đơn; trong tháng Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn tiếp định kỳ 576 cuộc với 1.215 lượt người, tiếp đột xuất 18 cuộc với 18 lượt người; Tổ chức hòa giải thành 18/18 cuộc. Qua đó có thể thấy rằng, việc thực hiện công tác tiếp công dân và hòa giải ở cơ sở góp phần giải quyết có hiệu quả tranh chấp, mâu thuẫn, vi phạm pháp luật, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức; khôi phục, duy trì, củng cố đoàn kết trong nội bộ nhân dân, phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; hạn chế đơn thư khiếu nại, tố cáo tràn lan, vượt cấp, kéo dài.

  

Hội nghị phổ biến kiến thức pháp luật cho lực lượng hòa giải ở cở sở

Việc thực hiện Luật hòa giải ở cơ sở đã tác động tích cực đến đời sống xã hội, tạo cơ sở pháp lý toàn diện, đầy đủ và vững chắc cho hoạt động hòa giải ở cơ sở đi vào nề nếp, thống nhất và hiệu quả, qua đó khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của công tác hòa giải ở cơ sở trong đời sống xã hội. Qua hơn 5 năm thực hiện, Luật Hòa giải ở cơ sở đã góp phần xây dựng, củng cố và nâng cao hiệu quả quản lý của chính quyền cơ sở, nhiều mô hình hay, cách làm mới ra đời đã giúp cho việc giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh được thực hiện ngay tại cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, qua quá trình triển khai và tổ chức thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như: công tác kiểm tra, giám sát, sơ tổng kết, rút kinh nghiệm, biểu dương khen thưởng chưa được thường xuyên; hoạt động của một số tổ hòa giải còn mang tính hình thức, chất lượng hiệu quả chưa cao, để công tác hòa giải phát huy tối đa vai trò trong giải quyết ban đầu các vụ việc trên địa bàn huyện, thiết nghĩ cần thực hiện một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước để không ngừng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân đối với vị trí, vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở. Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, công tác hoà giải cơ sở có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Bởi thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật sẽ góp phần thực hiện tốt công tác hoà giải cơ sở. Bên cạnh đó, phải thường xuyên bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng cho đội ngũ Hoà giải viên về công tác hòa giải ở cơ sở để nâng cao nhận thức cho các Hòa giải viên trong từng lĩnh vực của đời sống xã hội. Đồng thời, tiếp tục củng cố, kiện toàn nâng cao chất lượng tổ hòa giải và hòa giải viên thông qua việc rà soát số lượng, chất lượng đội ngũ hòa giải viên.

Thứ hai, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy vai trò, trách nhiệm của cơ quan Tư pháp trong công tác hòa giải ở cơ sở, nhất là trong việc phối hợp với Ủy ban Mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên cùng cấp của Mặt trận để thực hiện tốt công tác hòa giải ở cơ sở.

Thứ ba, tổ chức các hội thi tìm hiểu pháp luật, hội thi hoà giải viên giỏi, tuyên truyền viên pháp luật giỏi với những nội dung phong phú, đa dạng và sinh động. Các hội thi tìm hiểu pháp luật, hội thi hòa giải viên là một trong các hoạt động tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật có sức hấp dẫn và hiệu quả, thông qua các hội thi những nội dung pháp luật được truyền tải đến các đối tượng một cách đơn giản, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ; những kinh nghiệm, kỹ năng hòa giải hay sẽ được lan tỏa, nhân rộng.

Thứ tư, cung cấp tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, tài liệu pháp luật cho đội ngũ Hoà giải viên. Việc cung cấp thông tin pháp luật, tài liệu văn bản pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động hoà giải ở cơ sở. Tài liệu nghiệp vụ, tài liệu pháp luật có thể gồm các đề cương tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật; sổ tay nghiệp vụ hoà giải; báo chí về pháp luật; sách hỏi - đáp pháp luật; tờ rơi, tờ gấp và các tài liệu cần thiết khác.

Thứ năm, kết hợp chặt chẽ công tác hòa giải ở cơ sở với hoàn thiện quy chế dân chủ ở cơ sở; cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư;  xây dựng nông thôn mới và thực hiện chuẩn tiếp cận pháp luật ở cơ sở. Thực hiện tốt giải pháp này là cơ sở quan trọng để góp phần đảm bảo tình hình an ninh trật tự ở địa phương, hạn chế các vụ việc tiêu cực xảy ra trong nội bộ nhân dân.

Thứ sáu, tổ chức hội nghị sơ, tổng kết, toạ đàm trao đổi kinh nghiệm về hoạt động hoà giải ở cơ sở và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động hoà giải. Đây là công việc cần thiết, một mặt theo dõi tổng hợp, đánh giá về tổ chức và đội ngũ Hòa giải viên của các Tổ hòa giải, mặt khác đây còn là nơi để các Hoà giải viên có thể trao đổi kinh nghiệm, học tập lẫn nhau, giúp nhau tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn công tác hoà giải. Đồng thời, qua việc sơ kết, tổng kết về hoạt động hòa giải ở cơ sở giúp chính quyền địa phương có điều kiện hiểu rõ những thuận lợi, khó khăn, kết quả cũng như kiến nghị về công tác hòa giải nói riêng và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung. Hàng năm, thực hiện tốt việc sơ kết, tổng kết công tác hoà giải ở cơ sở kịp thời biểu dương khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong hoạt động hoà giải ở cơ sở để lực lượng hòa giải cơ sở lấy đó làm động lực phát huy hơn nữa tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong công việc.

Có thể nói trong thời gian qua, hoạt động hòa giải cơ sở trên địa bàn huyện đã phát huy hiệu quả, đã khẳng định được vai trò to lớn, ý nghĩa quan trọng trong đời sống xã hội, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc, kịp thời ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của đông đảo các tầng lớp nhân dân, góp phần đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội và giữ vững tình làng nghĩa xóm. Thiết nghĩ, với những giải pháp nêu trên nếu được áp dụng vào thực tiễn hòa giải cơ sở sẽ tạo ra những bước đột phá trong công tác hòa giải cơ sở cũng như sẽ góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng hòa giải cơ sở.

                                                                                                              Lâm Hoài Thương

 

 

 

.