Cũng giống như nhiều ngôi đình khác ở Nam Bộ, quy mô của Đình thần Tân Lộc không lớn. Căn cứ vào sắc thần của đình làng, vào năm 1852, vua Tự Đức tái sắc phong cho thần Thành Hoàng ở đây gồm tám tự tức tám chữ ca ngợi như sau: “Quảng hậu hữu  thiện đôn ngưng chi thần… An xuyên huyện, Tân Mỹ thôn y cựu phụng sư, thần kỳ tương hữu bão ngã lê dân"

            Ban đầu, khi mới phong Sắc Thần, Đình Tân Lộc toạ lạc tại Cầu số 5 (nay là Trường Tiểu học Tân Lộc). Khoảng năm 1939, Ban Hương chức làng mở cuộc vận động quyên góp trong dân xây dựng ngôi Đình khang trang để thờ Sắc và các vị thần linh với diện tích 7.000 m2.

          Lúc này chiến tranh loạn lạc, nhà tan cửa nát, Nhân dân thường xuyên chạy giặc bỏ nhà, sợ không giữ được Sắc thần nên vào khoảng năm 1970, Ban Quản trị Đình mang Sắc thần gởi vào chùa Phước Linh, thờ cúng tại điện Ngũ hành, việc cúng tế cũng được tổ chức thường xuyên tại đây.

          Năm 1989, Ban Quản trị Đình cùng bà con Nhân dân có nguyện vọng xây dựng lại đình. Đến năm 1992, được sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền, Đình thần Tân Lộc được xây dựng cách vị trí cũ khoảng 5 km tại ngã ba Bà Đệ, thuộc Ấp 2, xã Tân Lộc, từ nguồn kinh phí của Nhân dân trong và ngoài nước đóng góp. Trong đình, ngai thờ Thành Hoàng được đặt ở gian chính điện. Hai bên là bàn thờ Tả ban và Hữu ban, phía trước có hai hàng binh khí; xung quanh đình có các gian thờ Thần Hổ, Thần Nông… Giữa ngai thờ Thành Hoàng có chữ “Thần” thật to (bằng chữ Hán) làm tôn thêm vẻ uy nghiêm thiêng liêng của ngôi đình. Đình đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2017.

          Trải qua thời gian dài cùng với sự tàn phá của chiến tranh nhưng đình thần Tân Lộc vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống đặc trưng của đình làng Nam Bộ. Nơi đây còn lưu giữ nhiều hiện vật quý và những câu đối bằng chữ Hán được sơn son thếp vàng tạo nên ấn tượng về một ngôi đình cổ xưa trên vùng đất mới. Nhiều thế hệ người dân nơi đây luôn coi sóc và thờ tự Sắc phong Thần và Đình bằng cả tấm lòng thành kính. Đình thần Tân Lộc còn là 1 trong 7 ngôi đình còn lưu giữ bản Sắc phong Thần của vua Tự Đức.

          Đã 167 năm trôi qua, người dân Tân Lộc, huyện Thới Bình vẫn duy trì lễ cúng Kỳ Yên (cầu an) và rước Sắc Phong Thần vào 16-17 tháng 2 âm lịch tại đình Tân Lộc. Hằng năm, vào ngày 16 và 17 tháng 2 âm lịch, đình tổ chức lễ hội Kỳ Yên gồm những nghi lễ như: Rước Sắc thần từ nhà Chánh bái về đình; dâng hương, dâng rượu, dâng trà và đọc bài văn tế. Đồng thời, cầu nguyện cảm tạ thần Thành Hoàng Bổn cảnh đã phù hộ mưa thuận gió hoà, quốc thái dân an. Sau đó là lễ tế tiền hiền, hậu hiền, liệt sĩ địa phương hy sinh vì đất nước. Theo tục, khi tế thần Thành Hoàng thì tiến hành tế các vị thần Bát lạp 8 vị thần: Thần Nông, Thần Hổ, Thần Tư sắc…Phần trang nghiêm nhất trong lễ hội Kỳ Yên là rước Sắc thần, ban hương chức đình và các lễ sĩ trong áo dài, khăn đóng truyền thống, cờ phướn lộng lẫy đi rước Sắc thần. Lễ hội còn có thêm lễ cúng thần nông, cúng binh, khán Sắc.

            Ông Hồ Thanh Sơn, Chánh bái Đình Tân Lộc, cho biết: Các phần lễ trong lễ Kỳ Yên nhằm tưởng nhớ công ơn các vị tiền nhân có công khai khẩn miền đất. Không khí lễ hội diễn ra trang trọng, tạo nét đẹp truyền thống trong văn hoá tín ngưỡng dân gian

          Lễ hội tại đình được duy trì thường xuyên, liên tục thể hiện tính cộng đồng cao, bà con trong vùng có dịp gần gũi nhau hơn, là cầu nối tâm linh, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, đồng thời cũng là hình thức trao truyền văn hoá truyền thống của dân tộc từ thế hệ trước sang thế hệ sau.

          Đình thần Tân Lộc có tầm quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng của huyện Thới Bình nói riêng, tỉnh Cà mau nói chung, bởi có thêm một di tích gắn liền với phong tục tập quán của người Thới Bình. Đây còn là địa chỉ đỏ giáo dục thế hệ hôm nay và mai sau về lịch sử hình thành cũng như văn hoá xứ Thới Bình do ông cha ta gìn giữ, bảo tồn hàng trăm năm qua./.

Minh Phong